همان طور که در مقاله بورس چیست 1 و بورس چیست 2 اشاره شد، مکانی که درآن سهام شرکتهای گوناگون تولیدی خدماتی و سرمایه گذاری خرید و فروش می شود بازار بورس نام دارد، نام عامیانه بازار بورس، بازار سهام است اما نام رسمی و قانونی آن “بورس اوراق بهادار” می باشد.

ذهنیت خود نسبت به بورس را واقعی کنید

قبل از هر کار دیگری شما باید یک ذهنیت درست و مناسب از فعالیت در بورس داشته باشید. خیلی از افرادی که تصمیم می گیرند وارد بازار بورس شوند ذهنیت درستی از این بازار ندارند. باور بسیاری از این افراد این است که آنها با وارد شدن به این بازار می توانند یک شبه پولدار شوند و یا خیلی سریع سودهای کلانی بدست آورند. البته که در برخی مواقع بورس قابلیت کسب سودهای بسیار خوبی را برای ما فراهم می کند و مثال های زیادی هم برای آن وجود دارد.

به صورت کلی اگر شما با این ذهنیت وارد بازار بورس شوید که با خرید و فروش سهام در بورس خیلی سریع پولدار خواهید شد، خیلی زود در این بازار با مشکل مواجه خواهید شد و این ذهنیت در نحوه معاملات و خرید و فروش سهام شما تاثیر خواهد گذاشت که در نهایت منجر به اشتباهات ناخواسته و تصمیم گیری های احساسی شما می شود و چیزی جز زیان برای شما نخواهد داشت. در نتیجه شما باید بپذیرید که سرمایه گذاری در بورس نیز یک فرایتد است که در برخی مواقع زمانبر و در برخی مواقع نیز بسته به شرایط می تواند بسیار زودبازده باشد.

ثبت نام بورس

اولین قدم، افتتاح حساب در کارگزاری

اولین قدم برای وارد شدن به دنیای سرمایه گذاری در بورس افتتاح حساب در یک کارگزاری است. طبق قوانین هر فرد حقیقی و یا حقوقی برای خرید و فروش سهام در بورس نیاز به داشتن یک کارگزار دارد تا بتواند اقدام به معاملات سهام بکند،در واقع کارگزار واسط بین شما و بازار بورس و سایر سهامداران است و هیچ فردی نمی تواند سهام خود را به صورت مستقیم به فرد دیگری واگذار کند و یا از آن سهام بخرد. پس تمامی خرید و فروش های شما از طریق کارگزاری انجام خواهد شد و شما برای شروع فعالیت خود در بورس حتما باید نزد یک شرکت کارگزاری حساب داشته باشید. کارگزار اقدامات لازم از قبیل دریافت کد معاملاتی و افتتاح حساب را برای شما انجام خواهد داد و شما آماده خرید و فروش سهام خواهید بود.

وظیفه کارگزاری ها چیست؟

هیچگاه خودمان نمی توانیم مستقیما به تالاربورس برویم و سهام خریداری کنیم بلکه باید برای خرید سهام به کارگزاری ها مراجعه نماییم زیرا کارگزاریها وکیل و نماینده تام الاختیاربرای خرید و فروش سهام هستند و بدون واسطه آنها هیچ کس نمی تواند درتالار بورس خرید و فروش کند.

اغلب مردم هنگام افت قیمت ها در تالارمعاملات بورس جهت مشاهده تابلوی قیمت های تالار بورس و مشورت کردن با سایرسهامداران و دلگرمی دادن به یکدیگر حضورمی یابند و حضور آنها در تالار بورس الزامی نیست.

اما حضور در دفتر کارگزاری الزامی است و باید شخص جهت خرید سهام شرکت دلخواه خود به کارگزاری مورد نظربا همراه داشتن شناسنامه و یک برگه فتوکپی شناسنامه و کارت ملی مراجعه کند و فرم مخصوص دستورخرید سهام را تکمیل کند تا کد عملیاتی صادر گردد و درمراجعات بعدی با ارایه این کد کارها سریع ترانجام شود.

سهام بورس چیست

هر شرکت سهامی به قسمت های مساوی که هر کدام یک سهم نامیده می شوند تقسیم می شود که معمولا قیمت اسمی هر سهم در ایران 1000 ریال است. طبقه بندی سهام براساس حقوق دارنده دو نوع است :

1-سهام ممتاز

2-سهام عادی

سهامداران عادی مالکان اصلی شرکت هستند که دارای حقوق و مزایایی مانند : حق دریافت سود سهام (EPS)، حق رای دادن درمجامع عمومی عادی و فوق العاده، حق تقدم درخرید سهام جدید، حق باقیمانده دارایی پس ازانحلال شرکت، حق اطلاع ازفعالیت های شرکت می باشند. دارندگان سهام ممتاز هم علاوه بر مزایایی که سهامداران عادی ازآن بهره می برند، در هنگام انحلال شرکت نسبت به دارندگان سهام عادی در دریافت ارزش اسمی سهام خود اولویت دارند.

چگونه در بورس سرمایه گذاری کنیم؟

خیلی از دوستانم این روزها می‌پرسند سرمایه‌گذاری در بورس را از کجا شروع کنم؟ آن‌ها پولی پس‌انداز کرده بودند و حالا قصد دارند دارایی خود را به گردش بیندازند، یا از این‌که می‌شنوند فعالان بازار سرمایه هرروز دارند سود می‌کنند خوششان آمده. برای کسانی که در بورس سابقه دارند سوال‌های تازه‌کارها جالب است. آیا می‌شود از بورس پول درآورد؟ آیا بورس‌بازی یک شغل است؟ چه کسی بورس را تضمین می‌کند؟

بیشتر این سوال‌ها برای فعالان بازار، چالشی است. آیا واقعا بورسی‌ها دارند پول در می‌آورند؟ پس چرا بیشتر آن‌ها شغلی دیگر (حتی مثلا به‌عنوان تحلیلگر در یک کارگزاری) دارند؟ آیا واقعا ضمانتی وجود دارد؟ چرا به سازمان بورس اعتماد می‌کنیم؟ آیا سازمان برای جلب اعتماد سرمایه‌گذاران قدمی برمی‌دارد؟

اولین قدم برای شروع سرمایه گذاری در بورس دریافت کد سهامداری است. این کد با مراجعه فرد به شرکت‌های کارگزاری بورس و ارائه مدارک شناسایی قابل دریافت است. برای یافتن کارگزاری می‌توان نزدیک‌ترین کارگزاری را در اینترنت جستجو کرد. کارگزاری‌های مختلفی را خواهید یافت اگر در انتخاب کارگزاری دچار تردید هستید می‌توانید بهترین کارگزاری‌های سال قبل را جستجو کنید.

برای معامله کردن سهام در بورس چند روش وجود دارد.

. روش اول مراجعه حضوری به شرکت کارگزاری و تکمیل فرم درخواست خرید و فروش سهام است.

. روش دوم معاملات تلفنی است که با تماس تلفنی به کارگزار سفارش درخواست خرید و فروش ارائه می‌شود.

. در نهایت روش سوم معاملات آنلاین و اینترنتی سهام است که درصد بالایی از سرمایه گذاران از این طریق سفارشات خرید و فروش سهام شرکت‌ها را ارسال می‌کنند.

کد بورسی به‌هیچ‌وجه چیز عجیب‌وغریبی نیست. همان‌طور که کار با بانک، با باز کردن یک حساب بانکی شروع می‌شود، برای این‌که در بورس سرمایه‌گذاری کنید باید یک حساب در یک کارگزاری معتبر ایجاد کنید. تعداد کارگزاری‌های موجود کم نیست و هر یک مزایایی دارند.

اگر ساکن تهران نیستید هم ایرادی ندارد. مثلا حدود ۲۸ کارگزاری در شهر شیراز شعبه دارند. در شهرهای دیگر مثل رشت، گرگان، مشهد، یزد، اصفهان و غیره هم می‌توانید کارگزاری پیدا کنید. اگر در دو شهر سکونت دارید (دانشجوی تهران و ساکن یزد) بهتر است کارگزاری‌ انتخاب کنید که در هر دو شهر شعبه داشته باشد.

فراموش نکنید که درخواست یک حساب آنلاین بدهید. به‌این‌ترتیب خودتان می‌توانید از هر جایی که هستید در کسری از ثانیه سفارش خریدوفروش خود را ثبت کنید. به‌این‌ترتیب تنها با داشتن اینترنت و وسیله‌ای برای اتصال، می‌توانید فعالیت کنید.

پس از دریافت کد سهامداری، نیاز به آموزش بورس و فراگیری شیوه تحلیل سهام و معامله کردن آن است. علیرغم اینکه بورس همواره طی سالیان اخیر جزء پربازده‌ترین بازارها بوده است اما معامله کردن بدون تحلیل و آموزش بورس می‌تواند منجر به شکست جبران ناپذیر و ضرر و زیان‌های هنگفت و قابل توجه سرمایه‌گذار شود. مراکز آموزشی معتبر و دارای مجوز در جهت آموزش بورس و روش‌های سرمایه گذاری در بورس در حال فعالیت هستند که می‌توان با جستجو در گوگل از خدمات آنها برای موفقیت بیشتر در بورس و معاملات بهره برد.

با چه سرمایه‌ای وارد بورس شوم؟

با توجه به اینکه بورس علاوه بر سرمایه گذاری‌های بزرگ، یک بازار مناسب برای سرمایه‌های خرد است لذا می‌توان حتی با بخشی از حقوق ماهیانه سرمایه گذاری در بورس را شروع کرد. بنابراین حداقل سرمایه گذاری در بورس می‌تواند به اندازه پول توی جیبی فرد سرمایه گذار باشد. به سرمایه گذاران مبتدی در بورس نیز توصیه می‌شود که با سرمایه گذاری اندک (مثلاً چند صد هزار تومان) معاملات خود را در بورس آغاز کنند که ضرر و زیان احتمالی ناشی از عدم آشنایی با بورس برای آنها ناچیز باشد.

چه سهمی بخریم ؟

در بازارسهام سرمایه گذاران باید یکی از سه شکل : سرمایه گذاری کوتاه مدت و بلند مدت و میان مدت را پس ازمشورت با افراد مورد اعتماد و با مطالعه و تحلیل انتخاب کنند. برای سرمایه گذاری بهتراست هرچند ماه یک بار با اشخاص واجد الصلاحیت همچون کارگزاران بورس و یا شرکتهای مورد اعتماد مشورت کرد که آیا سهام شرکتی را که خریداری نموده اید نگهدارید یا بفروشید.

درسرمایه گذاری کوتاه مدت، سرمایه گذاران سهام خاصی را می خرند و پس از 3 الی 4 ماه می فروشند. در سرمایه گذاری میان مدت سرمایه گذاران سهام خود را به مدت یکسال نگه می دارند و بعد اقدام به فروش یا نگهداری آن می کنند.

در سرمایه گذاری بلند مدت سرمایه گذاران بیش ازیکسال سهام خود را نگه می دارند. البته گروهی نیز به نوسان گیر مشهور هستند که هرهفته سهام قبلی را می فروشند وسهام جدیدی می خرند اما نباید فکر کنید نوسان گیرها بیش ازدیگران سود می برند زیرا ممکن است افرادی که بلند مدت سرمایه گذاری می کنند رضایت بیشتری از نوسان گیرها داشته باشند.

چرا افراد در بورس سرمایه گذاری می‌کنند؟

سرمایه گذاری در بورس می‌تواند نقش بسیار زیادی در رونق اقتصادی داشته باشد. چون با این کار منابع مالی موردنیاز بنگاه‌های اقتصادی برای توسعه فعالیت‌ها تأمین‌شده و در نتجه رونق کسب‌وکار، اشتغال‌زایی و رشد و شکوفایی اقتصاد کشور را به دنبال خواهد داشت. اما حتماً این سؤال ایجاد شده است که سرمایه‌گذاری در بورس و خرید سهام شرکت‌ها برای سرمایه‌گذاران چه نفعی دارد؟ در پاسخ باید گفت مهمترین مزایای بورس برای سرمایه‌گذاران به شرح ذیل است:

1. کسب درآمد

یکی از مهمترین اهداف هر فرد در سرمایه گذاری  کسب درآمد و سود از بورس است. سرمایه گذاری در بورس اگر همراه با  هوش مالی  و به صورت صحیح و آگاهانه باشد، از دو طریق این هدف را تأمین می‌کند: یکی دریافت سود نقدی (DPS) و دیگری افزایش قیمت سهام. به خصوص روش دوم که افزایش قیمت سهام در عرضه اولیه سهام بیشتر مشهود است.

2. امنیت و شفافیت در سرمایه گذاری:

اگر به شما بگویند با سرمایه‌گذاری در کاری یا دارایی‌ای می‌توانید سرمایه خود را در یک‌سال چند برابر کنید ولی شما از جزئیات و کیفیت این سرمایه‌گذاری مطلع نباشید، مثلا ندانید قرار است پول خود را در چه کاری سرمایه گذاری کنید؟ آیا این کار شرعی و قانونی است یا خیر؟ اصلا سرمایه گذاری شما باز خواهد گشت یا امکان کلاهبرداری در آن وجود دارد؟ و هزاران اما و اگر دیگر که طبیعتاً پاسخ شما به این نوع سرمایه گذاری منفی است. یکی از مهمترین مزایای سرمایه گذاری در بورس، امنیت در سرمایه گذاری و برخورداری از حمایت قانون و مقررات است. همچنین شرکت‌هایی که در آنها سرمایه گذاری می‌کنید موظف هستند کلیه اطلاعات حائز اهمیت خود اعم از اطلاعات مالی، برنامه‌ها و … را به بورس اعلام کنند.

3. حفظ سرمایه در مقابل تورم

ارزش پول در طول زمان خود به خود کاهش می یابد و با توجه به تورم موجود در جامعه در صورتی که افراد پس اندازهای خود را در جای مناسبی سرمایه‌گذاری نکنند ارزش آن کاسته خواهد شد. اما سرمایه گذاری در بورس چگونه به حفظ ارزش پول در مقابل تورم کمک می‌کند؟ در پاسخ باید گفت افراد با خرید سهام یک شرکت در واقع به نسبت سهمی که خریداری کرده‌اند، در منافع این شرکت یعنی دارایی‌های شرکت و همچنین سود و زیان آن سهیم می‌شوند. طبیعتاً در طول زمان، اولاً ارزش دارایی‌های شرکت متناسب با تورم افزایش می‌یابد و ثانیاً، شرکت در اثر فعالیت‌های اقتصادی که انجام می‌دهد سود قابل قبولی به دست می‌آورد. در نتیجه افرادی که اقدام به خرید سهام شرکت‌ها می‌کنند می‌توانند سرمایه خود را در مقابل تورم حفظ کنند. البته به صورت آگاهانه و همراه با  آموزش بورس باید خرید و فروش سهام صورت پذیرد.

4. قابلیت نقدشوندگی خوب

یکی از ویژگی‌های یک دارایی خوب، این است که قابلیت نقدشوندگی بالایی داشته باشد؛ یعنی بتوان آن را سریع به پول نقد تبدیل کرد. همین ویژگی از مهمترین مزیت‌هایی است که بورس را از بازارهای دیگر به خصوص مسکن جدا کرده است و افراد زیادی را جذب خود کرده است.

صندوق‌ها را بشناسید

قبل از آن‌که به بحث شیرین سهام بپردازیم، لازم است بدانید که در بورس علاوه بر سهام شرکت‌ها (که ممکن است نوسان زیاد داشته باشند) ابزارهایی وجود دارند که ریسک کم‌تری دارند و سرمایه‌گذاری بر آن‌ها به هیچ دانش بورسی‌ای نمی‌خواهد.

یکی از این ابزارها صندوق است. صندوق با درآمد ثابت شبیه به‌حساب سپرده در بانک است. با این تفاوت که در بازه‌ای کوتاه‌مدت می‌توانید از سود سرمایه‌گذاری بلندمدت استفاده کنید. صندوق با درآمد ثابت شبیه به‌حساب سپرده در بانک است.

صندوق‌های کالایی مثل صندوق سکه، عملا شبیه به خرید سکه طلا است. حتی معادل سکه‌ای که می‌خرید، در انبار استاندارد بورس کالا سکه فیزیکی وجود دارد. طبیعتا ریسک این معامله بسیار کم‌تر از ریسک خرید سکه به‌صورت فیزیکی است.

صندوق‌های سهام هم جذابیت دارند. خبرگان بازار با استفاده از دانش چندین تحلیل‌گر باتجربه یک پرتفوی کم‌ریسک و پربازده طراحی کرده‌اند که اتفاقا بازده‌های خوبی دارد.

با بهره مرکب آشنا شوید

یکی از مهم‌ترین مفاهیم بورسی، بهره مرکب است. اگر چهار روز متوالی از یک سهم ۵ درصد بازده بگیرید، بعد از چهار روز پول شما چند برابر می‌شود؟ ممکن است بگویید چهار تا ۵ درصد مساوی است با ۲۰ درصد. پس یک‌میلیون تومان تبدیل می‌شود به یک‌میلیون و دویست.

این محاسبه درست نیست. شما بعد از چهار روز یک‌میلیون دویست و پانزده هزار تومان دارید. چرا؟ فرض کنید این ماه به یک‌میلیون تومان شما ده درصد سود بدهم. حالا ۱٫۱ میلیون دارید. اگر دوباره بخواهم ده درصد به شما سود بدهم نه ۱۰۰ هزار تومان بلکه ده درصد از ۱٫۱ میلیون یعنی ۱۱۰ هزار سود این ماه شما است. حالا ۱٫۲۱ دارید. طبیعی است که ده درصد ماه بعد باید ۱۲۱ هزار باشد، نه صد هزار.

با همین محاسبات اگر از یک صندوق سالانه سی درصد بگیرید، در پنج سال یک‌میلیون تومان شما تبدیل می‌شود به سه میلیون و هفت‌صد (و نه پنج تا سیصد هزار). حالا تصور کنید صندوق‌هایی وجود دارند که در پنج سال اخیر به‌طور میانگین بالای پنجاه‌درصد بازدهی داشته‌اند.

با سود هر سهم آشنا شوید

دو مفهوم در بازار سرمایه وجود دارد که بعد از آشنایی با قیمت سهام باید با آن‌ها آشنا شوید. مفهوم اول سود هر سهم یا EPS است. یک شرکت کار می‌کند و پول در می‌آورد. برای درآوردن این پول قطعا هزینه می‌کند. تمام درآمد منهای تمام هزینه‌ها سود شرکت است که بین سهامداران تقسیم می‌شود.

مثلا اگر شرکتی که یک میلیارد سهم منتشر کرده است، صدوبیست میلیارد سود بسازد، به ازای هر سهم صدوبیست تومان سود ساخته می‌شود. اگر اتفاقی بیفتد که سود هر سهم سال دیگر بیشتر شود، قیمت سهم بالا می‌رود. با پایین آمدن این سود، سهم ارزان می‌شود.

معمولا می‌توانید بگویید سود هر سهم ضرب‌در ۵ تقریب خوبی از ارزش ذاتی یک سهم به دست می‌دهد. یعنی اگر EPS یک شرکت ۲۱۴ تومان است، هر سهم این شرکت تقریبا ۱۰۷۰ می‌ارزد. اگر این سهم در بازار ۵۰۰ تومان باشد می‌گوییم سهم ارزنده است.

توجه کنید که این عدد ۵ برای همه شرایط و همه صنایع صادق نیست. برای همین می‌توانید (از سایت TSETMC) اول ببینید که p/e یک گروه چقدر است. مثلا اگر p/e گروه ۶٫۵ است، می‌توانید عدد ۶٫۵ یا ۶ را در EPS ضرب کنید. ارزش ذاتی ممکن است با این عدد فرق کند، اما این روش تقریب بدی نیست.

از اطلاعات رایگان استفاده کنید

کسانی که تازه وارد بورس می‌شوند، از کانال‌های تلگرامی سیگنال خرید می‌گیرند و در موارد زیادی ضرر می‌کنند. بجای این‌کار می‌توانید به دنبال پیش‌بینی تحلیلگران از EPS باشید. دقت کنید که EPS سال گذشته ممکن است با امسال خیلی فرق کند. هدف یافتن EPS برای سال بعد است.

اما چرا توصیه نمی‌کنم که خودتان به پیش‌بینی EPS بپردازید؟ حتی اگر شغل دیگری نداشته باشید، هرگز نمی‌توانید به‌طور مداوم نزدیک به ۶۰۰ شرکت را بررسی کنید. اما می‌توانید پیش‌بینی دیگران برای تمام شرکت‌ها را جمع کنید، در یک فایل اکسل بریزید، پیش‌بینی‌ها را در p/e گروهشان ضرب کنید و مقدار ارزندگی آن‌ها را با قیمتشان مقایسه کنید.

فراموش نکنید که ارزندگی بیش‌ازاندازه هم بی‌دلیل نیست. چرا یک سهم خریدار ندارد؟ چرا باوجود ارزش ذاتی ۲۵۰ تومانی، سال‌ها است که قیمتش بالای ۱۱۰ تومان نیامده؟ آیا حالا که شما خریدارش شده‌اید قرار است نگاه همه به این شرکت تغییر کند؟

نمی‌خواهم بگویم برای ورود به بازار حتما و الزاما به تحلیل تکنیکال نیاز دارید. اما بد نیست قبل از خرید نگاهی گذرا به سابقه قیمت سهم هم بیندازید.

صبر داشته باشید

برخلاف تصور عموم، بازار سرمایه بازاری کند و بلندمدت است. اگر در مورد فردای سهم از من سوال کنید، بهترین و دقیق‌ترین جواب این است که نمی‌دانم. در مورد یک هفته هم همین‌قدر ابهام داریم. اما با اطمینان بیشتری می‌توانیم از بازه‌های بلندمدت‌تر صحبت کنیم.

خیلی وسوسه‌انگیز است که هرروز قیمت سهم را چک کنید. هرروز بخرید و بفروشید. اگر دیدید قیمت دارد پایین می‌آید وحشت‌زده در صف فروش بنشینید. اما بعد از یک سال به همان سهم نگاه کنید می‌بینید قیمت خیلی بیشتر از توقع شما رشد کرده است.

یکی از بهترین خاطراتم مربوط به زمانی بود که یکی از سهم‌هایی که داشتم ۱۲ درصد منفی خورد. بجای فروش، مبلغ زیادی خرید کردم. روز بعد یک منفی پنج و روز بعد منفی پنج دیگر را دیدیدم. در تمام این منفی پنج‌ها خرید کردم. مدت زیادی طول نکشید تا قیمت این سهم ۵۰ درصد رشد کند.

منظورم این نیست که هر منفی پنجی ارزش خرید دارد. منظورم پایبندی به درک و تحلیلی است که از یک سهم به‌خصوص دارید. مثلا اگر فکر می‌کنید آیفون ایکس ارزنده است، با ارزان شدن آن خوشحال می‌شوید. اگر سهم هم برای شما ارزنده است، باید از ارزانی آن استقبال کنید.

آموزش بورس

درس بخوانید، واقعا درس بخوانید

بورس ازجمله مواردی است که در آن داشتن سواد بی‌اندازه ارزنده است. هیچ ایرادی ندارد اگر امروز ده نماد از مجموع ۳۰ شرکت بزرگ‌تر بازار را انتخاب کنید و مبلغی مثل ده میلیون تومان را در آن‌ها بگذارید. اما کار اینجا شروع می‌شود.

کتاب بگیرید و مطالعه کنید. شبکه‌های خارجی مثل بلومبرگ را دنبال کنید. به آکادمی تجارت یا سایت‌های آموزشی دیگر سر بزنید. توجه کنید که بورس بیشتر از آن‌که در مورد عدد قیمت باشد، در مورد روندها، مردم، شرکت‌ها، صنایع، فناوری‌های نوین و مجموعه عواملی است که قیمت‌ها را ایجاد می‌کنند.

شروع کنید

همیشه وقت برای یادگرفتن هست. تا ضرر نکنید، تا با سهم مجمع نروید، تا برای دریافت سود نقدی به بانک نروید، تا تغییر قیمت بعد از مجمع را با سودی که گرفته‌اید مقایسه نکنید، معنای درست مطالبی را که می‌خوانید متوجه نمی‌شوید.

قدم آخر، کسب تجربه و استفاده از تجربه افراد متخصص

آموزش و یادگیری یک شرط لازم برای فعالیت درست و اصولی در بورس است ولی قطعا آموزش به تنهایی شما را به یک سرمایه گذار موفق تبدیل نخواهد کرد. هر بازاری افراد حرفه ای و با تجربه مخصوص به خود را دارد.شما در ابتدای ورود به بورس طبیعتا تجربه بالایی ندارید و در حین فعالیت در بازار با شرایط وچالش هایی مواجه خواهید شد که برای شما جدید و غیرمنتظره خواهد بود، اینجاست که تجربه افراد حرفه ای و با تجربه به کار شما خواهد آمد و باید از آنها کمک بگیرید. شما باید برای حرفه ای شدن در بورس در ابتدا از تجربیات افراد حرفه ای و قدیمی بازار استفاده کنید و به مرور زمان تجربه خود را نیز افزایش دهید.

کسب تجربه در بورس

نتیجه گیری

فعالیت در بورس در نگاه اول کار بسیار ساده ای به نظر می رسد، اما هر فردی که وارد این بازار می شود، بعد از گذشت مدت کمی با یک سردرگمی مواجه می شود و نمی داند که دقیقا باید چه کاری انجام دهد. موفقیت در این بازار یک پروسه است و یک شبه حاصل نمی شود. شما در مرحله اول، باید برای آموزش خود اقدام کنید، اطلاعات و مهارت های لازم برای فعالیت در این بازار را بدست آورید، پس از آن شما به کسب تجربه در این بازار می پردازید، بهتر است در این راه از کمک افراد با تجربه تر استفاده کنید.

 

بورس

همان طور که در مقاله بورس چیست 1 گفته شد بورس بازاری است که در آن دارایی های مختلف مورد معامله قرار می گیرد.

از این رو، انواع بورس ها را میتوان به سه دسته ی کلی بورس کالا، بورس ارز و بورس اوراق بهادار طبقه بندی کرد.

1. بورس کالا چیست

بازاری که در آن خرید و فروش کالاهای معین صورت می گیرد و به طور منظم و دائم فعال است بورس کالا نام دارد. در بورس کالا معمولاً مواد خام و مواد اولیه مورد معامله قرار می گیرد. هر بورس کالایی را با نام همان کالایی که مورد معامله قرار می گیرد نام گذاری می کنند. مثلاً بورس نفت و بورس گندم.

بورس های کالایی را در مقابل بورس های اوراق بهادار تعریف می کنند و چیزی که در زمینه 1- فلزات و مواد معدنی ( کانی ها ) 2- انرژی و 3- محصولات کشاورزی مورد داد و ستد قرار می گیرد در زمره بورس کالایی قرار می دهند.

ساماندهی و اصلاح ساختار بازار و محصولات بخش کشاورزی از طریق شفافیت اطلاعات، کشف قیمت، توزیع ریسک و سیالیت در معاملات مهمترین ماموریت بورس کالایی در کشورهای در حال توسعه و تامین منابع مالی مورد نیاز فعالان بخش کشاورزی از طریق توسعه بازار سرمایه در کشورهای پیشرفته و صنعتی است.

2. بورس ارز چیست

در بورس ارز، همان طور که از نام آن مشخص است، کار خرید و فروش پول های خارجی انجام می گیرد. این بورس در کشور ما فعال نیست اما در کشورهای پیشرفته فعالیت چشمگیری دارد.

3. بورس اوراق بهادار چیست

در بورس اوراق بهادار دارایی های مالی از قبیل سهام، اوراق مشارکت و… مورد معامله قرار می گیرد. در ایران، به بازار خرید و فروش اوراق بهادار که به طور رسمی و دایمی در محل معینی تشکیل می شود “بورس اوراق بهادار” می گویند ولی ما در این نوشته برای اختصار آن را بورس یا بورس اوراق بهادار می گوییم.

وظیفه اصلی بورس اوراق و بهادار

کار اصلی بورس اوراق بهادار این است که، زمینه ای فراهم می آورد تا دو گروه از مردم، به طور قانونی، در یک فعالیت اقتصادی شریک و علاوه بر تأمین نیازهای یکدیگر، از منفعت و سود این فعالیت بهره مند شوند.

این دو گروه سرمایه گذاران و سرمایه پذیران می باشند. در یک تقسیم بندی ساده، افراد جامعه را می توان به دو گروه تقسیم کرد؛ یک گروه کسانی که پول، سرمایه و یا پس انداز دارند اما نمی توانند با آن کار کنند و گروه دوم کسانی که توانایی انجام فعالیت های اقتصادی دارند اما سرمایه و پول کافی ندارند.

پس به طور کلی بورس ها دو هدف کلی دارند:

امکان تجمیع سرمایه های خرد و تخصیص بهینه آن به شرکتهای موفق

امکان سهولت در خرید و فروش سهام و کاهش ریسک نقدشوندگی

حال برای شما که این سوال پیش آمده است که بورس چیست باید بگوییم این دو گروه علاوه بر این که یکدیگر را نمی شناسند و تعداد آنها نیز کم نیست دارای ویژگی های مختلفی هستند.

به عنوان مثال، همه ی سرمایه گذاران به یک اندازه پس انداز ندارند. برخی دارای مبالغ اندک و برخی صاحب مبالغ کلان می باشند، سلیقه ی این افراد هم برای سرمایه گذاری متفاوت است، مثلا عده ای تمایل به سود کم در کوتاه مدت دارند و عدهای به دنبال سود بیشتر ولی در درازمدت اند و ده ها ویژگی دیگر هستند.

سرمایه پذیران نیز از ویژگی های مختلف برخوردارند، برای مثال، هر گروه در زمینه ی خاصی فعالیت می کنند، با توجه به نوع فعالیت شان سودهای متفاوتی پرداخت می کنند، در اداره ی مراکز تولیدی خود سلیقه ی متفاوت دارند و… حال با این همه ویژگی های متفاوت چگونه می توان بین این دو گروه رابطه برقرار کرد تا همه ی آنها ضمن قبول شرایط یکدیگر حاضر به شراکت شوند؟

یکی از کارهای اساسی بورس همین است که با ایجاد یک فضای مناسب و قانونمند زمینه ای فراهم آورد تا از طریق آن برآوردن تمامی خواسته های قانونی طرفین با حفظ حقوق آنها میسر شود.

بورس یک مشکل بسیار بزرگ دیگر را نیز حل کرده است، به طوری که میتوان ادعا کرد حل این مشکل باعث گسترش سرمایه گذاری در بورس و در نتیجه توسعه یافتگی و پیشرفت سریع تر کشورهای جهان شده است. آن مشکل این است که اگر افراد مختلفی که با سرمایه های متفاوت وارد بورس شده و در فعالیت های اقتصادی بزرگ شریک می شوند، بخواهند، در هر زمان که تصمیم بگیرند، سهم و سرمایه ی خود را به قیمت مناسب بفروشند، باید چه کار کنند؟

به عنوان مثال اگر فردی ۱۰۰ سهم از ۱۲۵ میلیون سهم یک کارخانه ی سیمان را خریده باشد و تصمیم بگیرد آن را همین امروز بفروشد چگونه میتواند قیمت سهام خود را مشخص کند؟ چطور می تواند قیمت کارخانه را محاسبه نماید تا براساس آن قیمت سهم خود را مشخص کند؟ چه قدر زمان، چه تعداد افراد و چقدر هزینه برای این کار لازم است؟

بورس این مشکل را حل کرده و سازوکاری را طراحی کرده است که هر فرد با هر میزان سهم، در هر روز تصمیم به فروش سهامش بگیرد بتواند از قیمت سهام خود آگاه شود و یا حتی اگر تصمیم به فروش نداشته باشد قیمت روز سهام خود را بداند. هم چنین شاخص بورس نماینده برآیند سهم های بورس است.

در نتیجه از کارکردهای اساسی بورس مدیریت انتقال ریسک و توزیع آن، شفافیت اطلاعات، کشف قیمت، ایجاد بازار رقابتی و جمع آوری سرمایه ها و پس اندازهای کوچک برای تامین سرمایه مورد نیاز فعالیتهای اقتصادی است.

کارکرد بورس های اوراق بهادارو کالا و ارز :

بورس علاوه بر افزایش سرمایه سهامدارانی که در خرید سهام دقت لازم را دارند و از سرمایه گذاری خویش بهره مند می گردند مزایا و کارکردهای وسیع و اثر گذار زیادی دارد که در زیر به آن اشاره می کنیم :

کنترل نقدینگی درجامعه، بازار بورس یک فرصت سرمایه گذاری مطلوب برای سرمایه گذاران با سرمایه‌های اندک ایجاد می‌کند و زمینه توزیع عادلانه ثروت را مهیا می‌کند. رشد تولید نا خالص ملی و مهار تورم – استفاده از پس اندازهای خرد وکوچک مردم – هدایت سرمایه های سرگردان – کمک به رشد صنعتی شدن کشور از جمله کارکردهای اصلی بازار بورس و کالا و ارز می باشد.

شاخص بورس چیست؟شاخص بورس

حتما شما هم تاکنون بارها و بارها، شنیده‌اید که مثلا شاخص بورس امروز با ۵۰ واحد رشد، به عدد ۳۲ هزار واحد رسید. همچنین گاهی اوقات رسانه‌ها از کاهش شاخص بورس خبر می‌دهند. اما تا به حال به این موضوع فکر کرده‌اید که شاخص بورس، بیانگر چیست و چرا افزایش یا کاهش آن، اهمیت دارد؟ اساس نوسانات شاخص چه مفهومی دارد؟ در این مقاله، قصد داریم درمورد شاخص‌های بورس و انواع آنها نیز صحبت کنیم.

 

شاخص درمفهوم کلی به چه معناست؟

شاخص، در مفهوم کلی، معیاری است که براساس آن می‌توان چیـزی را تشخیص داد. در بورس هم شاخص‌ها، در واقع معیارهای مهمی هستند که با بررسی و تحلیل آنها، می‌توان وضعیت گذشته و حال بورس را از جنبه‌های مختلف، ارزیابی و حتی روند آینده بورس را پیش‌بینی کرد، بنابراین، طبیعتا باتوجه به نقش بسیار مهمی که شاخص‌های بورس، در تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران ایفا می‌کنند، نوسانات شاخص‌ها نیز برای سرمایه‌گذاران بسیار حائز اهمیت است. شاخص‌های بورس، انواع مختلفی دارند که هر کدام، وضعیت بورس را از جنبه‌ خاصی نشان می‌دهد، بنابراین سرمایه‌گذاران در تحلیل شاخص‌های بورس باید به کارکرد هر شاخص توجه کافی داشته باشند. در ادامه، مهمترین شاخص‌های بورس را به شما معرفی می‌کنیم.

شاخص کل

شاخص کـل که به آن شاخص قیمت و بازده نقدی هم می‌گویند، بیانگر سطح عمومی قیمت و سود سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بورس است، به بیان دیگر، “تغییرات شاخص کل در واقع بیانگر میانگین بازدهی سرمایه‌گذاران در بورس است”.

لازم است در این خصوص مقداری توضیح دهیم. بازدهی سرمایه‌گذاران در بورس از دو طریق بدست می‌آید: اول دریافت سود نقدی سالیانه و دوم، تغییر قیمت سهم در طول دوره سرمایه‌گذاری. برای مثال، فردی را درنظر بگیرید که سهام شرکت الف را در ابتدای سال، با قیمت ۱۵۰ تومان خریداری می‌کند.

اگر قیمت سهام این فرد در پایان سال، به ۱۸۰ تومان افزایش یابد و شرکت، در پایان سال نیز ۱۵ تومان به عنوان سود نقدی، به ازای هر سهم توزیـع کند، این فرد مجموعا ۴۵ تومان سود از محل افزایش قیمت سهم و دریافت سود نقدی بدست آورده است و بنابراین، بازدهی وی در پایان سال، ۳۰ درصد خواهد بود، زیرا سرمایه وی از ۱۵۰ تومان به ۱۹۵ تومان افزایش یافته است.

تغییرات شاخص کل نیز دقیقا بیانگر میانگین بازدهی بورس است، بنابراین، اگر به عنوان مثال، شاخص کل بورس در ابتدای سال، ۲۰ هزار واحد باشد و در پایان سال، با ۱۰ هزار واحد افزایش، به ۳۰ هزار واحد برسد، به این معناست که میانگین بازدهی بورس از محل افزایش قیمت سهام شرکت‌ها و تقسیم سود نقدی بین سرمایه‌گذاران در آن سال، ۵۰ درصد بوده است:

(میزان رشد شاخص در طول سال) ۱۰۰۰۰ = ۵۰ % × ۲۰۰۰۰

دو نکته قابل توجه درخصوص شاخص کل می‌بایست مدنظر سرمایه‌گذاران باشد:

نکتـه اول اینکه افزایش شاخص کل، لزومـا به معنای سودآوری سهام همه شرکت‌های حاضر در بورس نیست، همانطور که کاهش شاخص کل نیز لزوما به معنای ضرردهی سهام همه شرکت‌ها در بورس نیست، زیرا همانگونه که گفته شد، شاخص کل، بیانگر میانگین بازدهی بورس است و چه بسا، در برخـی موارد، علیرغم رشد قابل توجه شاخص کل بورس، برخی سهام ها با افت قیمت مواجه شده و سهامداران خود را با زیان مواجه سازنـد و یا در شرایطی که شاخص کل با کاهش مواجه است، برخی سرمایه‌گذاران که سهام ارزنده‌ای را در سبد سهام خود دارند، سود قابل قبولی بدست می‌آورند.

بنابراین، سرمایه‌گذاران نباید صرفا با اتکا به اخبار رشد شاخص کل و بدون بررسی کامل درخصوص ارزش ذاتی سهام، اقدام به سرمایه‌ گذاری در بورس کنند و حتی در شرایط رشد مستمر شاخص‌ کل نیز در انتخاب سهام، کاملا دقت نمایند.

نکته دوم ارتباط بیـن شاخص کل و سبد سهام است. یکی از اصول بسیار مهم سرمایه‌گذاری در بورس، تشکیل سبد سهام متنـوع است. هر اندازه سبد سهام یک سرمایه‌گذار، متنوع‌تر و به ترکیب سهام شرکت‌های موجود در بورس نزدیک‌تر باشد، بازدهی آن سرمایه‌گذار نیز به متوسط بازدهی کل بورس که توسط شاخص کل نشان داده می‌شود، نزدیک‌تر خواهد بود، تا آنجا که اگر فردی بتواند ترکیب سهام موجود در سبد سهـام خود را بطور کامل، منطبق بر ترکیب تمامی سهام حاضر در بورس نمایـد، بازدهی وی نیز بطور کامل منطبق بر نوسانات شاخص کل بورس خواهد بود و مثلا با رشد ۳۰ درصدی شاخص، وی نیـز حدودا ۳۰ درصد سـود بدست خواهد آورد.

لازم به ذکر است اطلاعات مربوط به شاخص‌های بورس بصورت لحظه‌ای در پایگاه اطلاع‌رسانی بورس اوراق بهادار تهران به نشانی www.irbourse.com (خوانده شود آی آر بورس نقطه کام) و پایگاه اطلاع‌رسانی شرکت مدیریت فناوری بورس تهران به نشانی www.tsetmc.com (خوانده شود تی اس ای تی ام سی نقطه کام) قابل مشاهده می باشد

شاید برای شما هم این سوال پیش آمده باشد که بورس چیست، در اینجا باید بگویم که اندیشه ی ایجاد بورس زمانی شکل گرفت که عده ای از بازرگانان و تجار اروپایی از فعالیت های تجاری خود ضرر کردند، بنابراین به فکر راه حلی افتادند تا به وسیله ی آن بتوانند جلوی این ضرر را بگیرند و یا آن را به حداقل برسانند.

بورس چیست

همان طور که در پاراگراف بالا گفته شد عده ای از بازرگانان برای کاهش ضرر خود به فکر راه حلی افتادند که نتیجه آن شد، تعدادی از بازرگانان عده ای را در فعالیت های خود شریک کردند تا با این روش سود و زیان احتمالی را با آنها تقسیم کنند. این تجربه موفقیت آمیز بود لذا به تدریج هر تاجری سعی می کرد تا فعالیت های تجاری خود را با این روش ادامه دهد؛ علی الخصوص برای تجار بزرگ که فعالیت های بزرگ اقتصادی انجام می دادند بسیار بهتر بود.

رفته رفته این تجربه قانونمند به تشکیل شرکت های سهامی تبدیل گردید. اولین تجربه مربوط به تشکیل یک شرکت سهامی در کشور روسیه بود که در سال ۱۳۵۳ میلادی تصمیم گرفت کالاهایی را بدون این که آفریقا را دور بزند، از شمال اروپا به شرق آسیا و چین ببرد و این کاری بود که احتمال ضرر در آن بیشتر بود. برای انجام این کار عده ای از تجار سرمایه ی لازم را تأمین کردند و هر کس به نسبت سرمایه ی خود در سود و زیان شرکت شریک شد و این کار با موفقیت صورت گرفت. بعدها با گسترش مبادلات در اروپا به سرمایه های زیادتر و شرکای بیشتری نیاز شد. برای این کار به مراکزی نیاز بود تا بتوان بین سرمایه گذاران و سرمایه پذیران رابطه ای برقرار کرد. چنین مراکزی تأسیس شدند و بورس نام گرفتند.

بورس چیست

در علم اقتصاد جهان بورس به بازاری گفته می شد که قیمت گذاری و خرید و فروش کالا و اوراق بهادار در آن انجام می گیرد، که در یک طبقه بندی کلی شامل بورس کالا و اوراق بهادار است. کلمه بورس (Bourse) در زبان فرانسوی به معنای کیف پول است. علاوه بر این، همان طور که در مقاله تاریخچه پیدایش بورس گفته شد، که در اوایل قرن پانزدهم میلادی در شهر بروژ بلژیک مردی به نام “واندر بورس” زندگی می­ کرد که صرافان شهر در مقابل خانه او به داد و ستد کالا و اوراق بهادار می پرداختند. به همین خاطر بعدها به کلیه مکان هایی که داد و ستد پول، کالا و اسناد مالی و تجاری در آنجا صورت می­ گرفت، بورس گفته می شد.

بورس چیست و تفاوت آن با بازار فیزیکی

تفاوت بازار بورس بعنوان یک بازار مالی با بازار فیزیکی در آن است که در این بازار سهام و اوراق قرضه بجای کالا مورد معامله قرار می‌گیرد. بازار بورس مقرراتی دارد که توسط نهادهای قانون گذار تعیین می‌شود و به منظور جلوگیری از بی نظمی و رعایت حقوق طرفین عرضه و تقاضا، رعایت آن‌ها الزامی می باشد. امروزه بازارهای بورس و اوراق بهادار، شاهراه سرمایه‌گذاری و انجام معاملات در حوزه بورس کالا و اوراق بهادار در جهان محسوب می‌شوند.

همان طور که در مقاله تاریخچه پیدایش بورس گفته شد در سال ۱۴۶۰ میلادی اولین مرکز بورس اوراق بهادار جهان، در شهر انورس کشور بلژیک تاسیس شد. اما رسمیت بورس اوراق بهادار با انتشار سهام کمپانی هند شرقی هلند در اوایل قرن هفدهم میلادی یعنی سال ۱۶۰۲ میلادی در بورس آمستردام هلند شکل گرفت. البته کمپانی هند شرقی اولین شرکت سهامی به شمار نمی‌آید، بلکه اولین شرکت سهامی در سال ۱۵۵۳ میلادی با نام “ماسکوی” (muscovy) در روسیه ایجاد شد.

درک، فهم و شناخت بیشتر از واژه بورس چیست

برای شناخت و فهمیدن این موضوع که واقعا بورس چیست و آشنایی بیشتر با آن بهتر است از “بازار” و تعریف آن شروع کنیم. در یک تعریف ساده، می توان گفت که:

✓بازار مکانی است که در آن خرید و فروش صورت می گیرد.

✓ساده تر این است که بگوییم هرگاه شرایطی فراهم شود که بین خریدار و فروشنده رابطه ای برقرار شود و معامله ای صورت گیرد بازار تشکیل شده است.

✓این شرایط می تواند مکان خاصی یا شبکه ای ارتباطی مثل اینترنت باشد.

✓در بازارها به طور کلی دو نوع دارایی، دارایی های واقعی و دارایی های مالی، مورد معامله قرار می گیرند، که دارایی های واقعی همان دارایی های فیزیکی هستند (مثل زمین، ساختمان و انواع کالا مانند ماشین، لوازم خانگی و …) و دارایی های مالی و دارایی های کاغذی و بهتر بگوییم اسنادی هستند، مثل سهام و اوراق مشارکت.

بورس‌های معتبر دنیا

بورس نیویورک و تعدادی از بورس‌های حیاتی دیگر در خیابانی به نام وال استریت (Wall Street)، در محله منهتن نیویورک قراردارد. در قرن ۱۷ میلادی استعمارگران هلندی برای ایجاد مانعی در برابر حملات سرخپوستان و دزدان دریایی این منطقه دیواری ساختند، از این جهت خیابانی که بعدها در این محل ایجاد شد وال استریت نام گرفت. پس از آن مراکز تجاری و مغازه‌ها در آن ساخته شد.

معتبرترین بورس های دنیا

توافق نامه “باتن وود” که در سال ۱۷۹۲ توسط ۲۴ تن از کارگزاران بازار وال استریت امضا شد، پایه تاسیس بازار بورس نیویورک بطور رسمی شد. این بازار در ساختمانی اجاره‌ای، واقع در پلاک ۴۰ وال استریت شروع به کار کرد. ریاست این بازار را فردی به نام آنتونی استکهلم بعهده داشت. معتبرترین و بزرگترین بورس دنیا، بازار بورس نیویورک (NYSE) است که در سال ۱۷۹۲ ایجاد شده است. شاخص اصلی اقتصادی بازار نیویورک، Dow Jones (داوجونز) است.

معاملات و مبادلات این بازار به صورت الکترونیکی انجام می پذیرد و به لحاظ سرمایه‌گذاری در بازار و ارزش معاملات بزرگترین بازار بورس جهان به حساب می‌آید. این بازار تلفیقی از ۹۰ درصد میانگین صنعتی داوجونز و ۸۲ درصد حجم بازار S&P است. بازار بورس نزدک (NASDAQ) نیز به عنوان بزرگترین بازار معامله سهام در آمریکا نیز در سال ۱۹۷۱ توسط انجمن ملی معامله‌گران اوراق بهادار بورس نیویورک تاسیس شد.

بورس لندن (LSE) که در سال ۱۸۰۱ میلادی فعالیت خود را آغاز نمود، بورس توکیو (TSE)، بورس فرانکفورت و بورس پاریس از دیگر بازارهای مهم بورس در دنیا به حساب می‌آیند که نقش مهمی را در اقتصاد ایفا می‌کنند.

بورس ایران

پس از انقلاب با ادغام و ملی شدن ۹ بانک، ادغام و دولتی شدن چند شرکت بیمه و در نهایت تصویب قانون حفاظت و توسعه صنایع ایران، تعداد شرکت های پذیرفته شده در بورس به ۵۶ شرکت در سال ۱۳۶۷ کاهش یافت. از طرفی بروز جنگ تحمیلی و ابهامات موجود ناشی از آن در اقتصاد ایران سبب شد تا حجم معاملات سهام از ۳۴,۲ میلیارد ریال در سال ۱۳۵۷ به ۹/۹ میلیارد ریال در سال ۱۳۶۷ کاهش یابد. این آمار کمترین میزان در طول مدت عمر بورس تهران محسوب می شود.

اولین تلاش ها برای تشکیل بورس و اوراق بهادار در ایران به سال ۱۳۱۵ همزمان با سفر کارشناسان هلندی و بلژیکی برای تنظیم مقررات قانونی بازمی گردد؛ البته این تلاش به علت شروع جنگ جهانی دوم به حال تعلیق درآمد تا آنکه ادامه فعالیت در سال ۱۳۳۳ به اتاق بازرگانی و صنایع و معادن وقت واگذار گردید. پس از ۱۲ سال تحقیقات گسترده، سرانجام در سال ۱۳۴۵ قوانین و مقررات تشکیل بورس اوراق بهادار آماده و در اردیبهشت همان سال لایحه آن به تصویب مجلس شورای ملی رسید.

بورس تهران در بهمن ماه ۱۳۴۶ فعالیت خود را با انتشار سهام بانک توسعه صنعتی و معدنی آغاز کرد و پس از آن با انتشار سهام شرکت‌های نفت پارس، اوراق قرضه دولتی، اسناد خزانه، اوراق قرضه سازمان گسترش مالکیت صنعتی و اوراق قرضه عباس آباد فعالیت خود را ادامه داد. ارزش مبادلات بورس تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ به بیش از ۳۴ میلیارد ریال رسید و تعداد شرکت‌های پذیرفته‌شده از ۶ بنگاه به ۱۰۵ بنگاه (با سرمایه بیش از ۲۳۰ میلیارد ریال ) افزایش یافت.

پس از پایان جنگ تحمیلی و توجه به تجدید فعالیت بورس در برنامه‌های پنج ساله توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور، احیای فعالیت بورس اوراق بهادار، سبب فراهم سازی بستری مناسب به منظور اجرای سیاست‌های خصوصی سازی گردید، به طوری که حجم معاملات بورس از ۹,۹ میلیارد ریال در سال ۱۳۶۷ به ۱۰۴,۲۰۲ میلیارد ریال در پایان سال ۱۳۸۳ رسید.

در همین دوره شرکت‌های پذیرفته شده در بورس نیز از ۵۶ شرکت به ۲۴۹ شرکت در سال ۱۳۷۵ و پس از آن به ۴۲۲ شرکت در سال ۱۳۸۳ افزایش یافت. به موجب ماده ۹۴ قانون برنامه سوم توسعه (۱۳۸۳- ۱۳۷۹) شورای بورس موظف شد تا کارهای لازم را برای ایجاد شبکه رایانه‌ای بازار سرمایه ایران به‌منظور انجام گرفتن دادوستد الکترونیک اوراق بهادار و پوشش دادن خدمات اطلاع‌رسانی در سطح ملی و بین‌المللی انجام دهد. همچنین بر اساس ماده ۹۵ برنامه سوم توسعه، شورای بورس مجاز شد تا دست به راه‌اندازی بورس‌های منطقه‌ای در سطح کشور بزند و راهکارهای لازم را برای قابل معامله شدن دیگر ابزارهای مالی در بورس اوراق بهادار فراهم نماید. از دیگر اتفاقات مهم در سال ۱۳۶۹، می توان به محاسبه شاخص بهای سهام در بورس اوراق بهادار تهران اشاره کرد. این شاخص از ۴۷۲ واحد در سال ۱۳۷۰ به ۱۲٫۱۱۳ واحد در سال ۱۳۸۳ رسید.

بورس ایران

فعالیت بورس اوراق بهادار در سال ۱۳۸۴ با تاثیرپذیری از سلسله عوامل مختلف داخلی و خارجی، با یک روند کاهشی مواجه گردید که با تلاش‌های دولت وقت و سازمان بورس، شیب نزولی آن کاهش پیدا کرد. شاخص بازار بورس در پایان سال ۱۳۸۴ به ۹,۴۵۹ واحد رسید اما توانست در سال ۱۳۸۵ از مرز ۱۰,۰۰۰ واحد بگذرد و در پایان همان سال به مقدار ۹,۸۲۱ واحد رسید. با تشدید تحریم‌ها علیه ایران و بروز مشکلات اقتصادی از سال دی ماه ۱۳۹۲ بورس اوراق بهادار تهران با فراز و فرودهای بسیار همراه بوده است. شاخص این بازار در ۳ ماهه منتهی به ۳۱ خرداد ۱۳۹۴ به ۶۳,۸۱۰٫۳ واحد رسید.

 

در این مقاله قصد داریم تاریخچه پیدایش بورس و نحوه شکل گیری آن را در جهان و ایران برای شما دوستان عزیز شرح دهیم.

تاریخچه پیدایش بورس در جهان

کلمه بورس هم مانند هر کلمه ای دیگر دارای یک پیشینه تاریخی است، که به عقیده بنده دانستن تاریخچه پیداش بورس برای شخصی که می خواهد پا به بازار بورس بگذارد خالی از لطف نیست. بعنوان مثال واژه بانک از آنجا پدید آمد که در قاره اروپا افراد برای انجام مبادلات پولی و مالی خود بر روی نیمکت های میدان های قدیمی شهر می نشستند و پول های خود را در آنجا مبادله می کردند، اما از آنجا که وازه «بنک» در زبان ایتالیایی به معنی نیمکت است، بعدها مراکزی که در دنیا وظیفه انجام مبادلات پولی را برعهده گرفتند به «بانک» معروف شدند.

به عقیده اغلب کارشناسان دنیا، تاریخچه پیدایش بورس به قرن پانزدهم میلادی مربوط است. در آن زمان، بازرگانان و کسبه شهری به نام «بورُوز» (Bruges) در شمال غربی بلژیک، در میدانی به نام «تِربورس» (TerBeurze) در مقابل خانه بزرگ زاده ای از بلژیک به نام «واندِر بورس» جمع می شدند و خرید و فروش می کردند، لذا از آن تاریخ به بعد مکان هایی که مردم در آنجا خرید و فروش می کردند، به بورس معروف شدند.

اولین معامله بورس

در آن زمان، مکان هایی که مردم جمع می شدند و خرید و فروش انجام می دادند، از نظم و انضباط خاصی برخوردار نبود و هر کسی می توانست در آنجا به فعالیت و داد و ستد بپردازد اما به مرور زمان و رفته رفته، نظم و انضباط خاصی در این مکان ها حاکم شد؛ به نحوی که پس از مدتی، فقط بازرگانان، صرافان و دلالان بودند که اجازه داشتند در این مکان ها خرید و فروش کنند.

با گذشت زمان، تالارهای مسقف شکلی به نام بورس شکل گرفت و بازرگانانی که تا پیش از آن، در هوای آزاد و بیرون خرید و فروش می کردند، برای این امر به این تالارها می رفتند. در بسیاری از منابع علمی و تاریخی جهان، زمان آغاز به کار تالارهای مسقف بورس را به عنوان تاریخ رسمی تاسیس بورس در دنیا معرفی می کنند، گرچه همانطور که گفتیم، پیشینه آن به پیش از آن تاریخ و به قرن پانزدهم میلادی برمی گردد.

اما بازرگانان در این تالارهای مسقف (که بعدها به بورس معروف شدند) چه چیزی را داد و ستد می کردند؟ برای توضیح در این باره ابتدا باید مفهوم دیگری را برای شما توضیح دهم؛ مفهومی به نام «شرکت سهامی».

در زمان های گذشته، بازرگانان همواره به دنبال این بودند تا ضرر و زیان های احتمالی ناشی از تجارت خود را کاهش دهند. شراکت راهی بود که می توانست ریسک کسب و کار آنها را کاهش دهد، چرا ؟ چون با شریک شدن چندین فرد در یک کسب و کار، سود و زیان های احتمالی آن کسب و کار میان شرکا تقسیم می شد.

این تجربه با گذشت زمان به تشکیل شرکت های سهامی منجر شد. در این شرکت ها، هر یک از شرکا به نسبت سهمی که در شرکت داشتند، در منافع یا ضررهای احتمالی شرکت سهیم می شدند.

در تاریخچه پیدایش بورس اولین شرکت سهامی با نام «ماسکُوِی» (Muscovy) در سال 1553 میلادی با مشارکت عده ای از تجار در روسیه ایجاد شد، که با گسترش مبادلات تجاری در جهان، نیاز به سرمایه های بیشتر و شرکای بیشتری را آشکار کرد. پیدا کردن شرکای بسیار برای سرمایه گذاری در یک کسب و کار، به مراکزی نیاز داشت که بتواند در واقع بین دارندگان سرمایه و متقاضیان سرمایه، ارتباطی برقرار کند، که این مراکز، به نام «بورس» معروف شدند.

شرکت ها با فروش سهام خود در بورس، فی الواقع سرمایه گذاران و شرکای بیشتری برای مشارکت در کسب و کار خود پیدا می کردند. اولین بورس اوراق بهادار جهان در اوایل قرن هفدهم میلادی در شهر «آمستردام» هلند تشکیل شد و کمپانی هند شرقی، اولین شرکتی بود که سهام خود را در آن عرضه کرد.

فعالیت های مرتبط با بورس در شهر لندن نیز از اوایل قرن هجدهم میلادی و در قهوه خانه ها شروع شد. این فعالیت ها در سال 1773 میلادی و با خرید ساختمان مستقل توسط معامله گران وارد فصل جدیدی از تجارت شد. در نهایت در سوم مارس سال 1801 میلادی، بورس لندن فعالیت رسمی خود را شروع کرد اما بورس نیویورک به عنوان سومین بورس بزرگ در گستره تاریخ، فعالیت خود را چگونه آغاز کرد؟

در 17 می 1792، 24 کارگزار بازار سهام در خیابان وال استریت نیویورک در زیر درخت چناری دور هم جمع شدند و توافقنامه ای را بین خود امضا کردند که به توافقنامه «درخت چنار» معروف شد. آنها در 8 مارس 1817 با تنظیم اساسنامه ای شروع به کار خود  در بورس نیویورک را رسمیت بخشیدند، که با شروع فعالیت بورس های بزرگ جهان، به تدریج سایر کشورها نیز دارای بورس شدند تا آنجا که امروزه کمتر کشوری را می توان یافت که بورس نداشته باشد و اینگونه بود که تاریخچه پیدایش بورس شکل گرفت.

تاریخچه پیدایش بورس در ایران

تاریخچه پیدایش بورس و معاملات اولیه درباره تاسیس بورس در ایران، به سال 1315هجری شمسی باز می گردد. در این سال، فردی بلژیکی به نام «ران لوترفِلد» پس از انجام مطالعات و تحقیقات گسترده درباره تاسیس بورس در ایران، اساسنامه داخلی بورس را تهیه و به مسئولان ایرانی ارائه نمود اما با توجه به شرایط استراتژیک آن زمان و وقوع جنگ جهانی دوم، عملا موضوع بررسی و تاسیس بورس در ایران به بیش از 25 سال به تاخیر افتاد.

بالاخره در سال 1341، کمیسیونی در وزارت بازرگانی و با حضور نمایندگان وزارت دارایی، وزارت بازرگانی و بانک توسعه صنعتی و معدنی ایران تشکیل و موافقتنامه اولیه تاسیس بورس سهام در این کمیسیون، تنظیم و برقرار شد.

در اواخر سال 1341، هیأتی از بورس بروکسل به سرپرستی دبیرکل این بورس برای مشارکت در راه اندازی بورس ایران، به کشورمان دعوت شدند و بالاخره پس از گذر چهار سال، در سال 1345 قانون تشکیل بورس اوراق بهادار در مجلس تنطیم و تصویب و برای اجرا از سوی وزارت اقتصاد به بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ابلاغ شد. حدود یک سال بعد از ابلاغ قانون تشکیل بورس اوراق بهادار، در پانزدهم بهمن ماه سال 1346، بورس اوراق بهادار تهران با انجام چند معامله بر روی سهام بانک توسعه صنعتی و معدنی که بزرگترین مجتمع واحدهای تولیدی و اقتصادی در آن تاریخ به شمار می رفت، به طور رسمی فعالیت خود را آغاز کرد.

بورس ایران در تاریخ 45 ساله فعالیت خود، همواره فراز و فرودهای بسیار زیادی را تجربه کرده است اما شاید بتوان گفت یکی از مهمترین تحولات تاریخ بورس ایران، تاسیس قانون جدیدی تحت عنوان قانون بازار اوراق بهادار در اول آذر سال 1384 بوده است که ضمن رفع برخی نارسایی ها و نواقص موجود در قانون اولیه، زمینه توسعه گسترده بورس را در ایران را فراهم کرد.

بر اساس این قانون، بخش نظارتی بورس از بخش های عملیاتی آن تفکیک شد، به این معنا که سازمانی به عنوان سازمان بورس و اوراق بهادار، به عنوان نهاد نظارتی بورس شکل گرفت. سازمان بورس که خود تحت نظارت شورایی به اسم شورای عالی بورس فعالیت می کند، وظایف بسیاری دارد که یکی از مهمترین وظایف آن، تاسیس و نظارت بر عملکرد بورس های مختلف است.
امروز چهار بورس بزرگ کشور تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار فعالیت می کنند:

1- بورس اوراق بهادار تهران که در آن، سهام شرکت ها و سایر اوراق بهادار مانند اوراق مشارکت خرید و فروش می شود.

2- فرابورس ایران که در آنجا هم سهام شرکت هایی که بنا به دلایلی موفق به پذیرش در بورس اوراق بهادار تهران نشده اند، مورد داد و ستد قرار می گیرد.

3- بورس کالای ایران که در آن، انواع کالاها مانند محصولات پتروشیمی، فلزات، محصولات کشاورزی و … خرید و فروش می شود.

4- بورس انرژی که به تازگی تاسیس شده و قرار است در آن، حامل های انرژی با محوریت برق، به عنوان یکی از مهمترین حامل های انرژی، خرید و فروش شود.

گسترش ابزارهای متنوع مالی و فعالیت های اطلاع رسانی موجب شده تعداد سهامداران در طی سال های اخیر رشد کند. در این مقاله، ما بیشتر سعی  به معرفی تاریخچه پیدایش بورس در ایران و جهان و نحوه سرمایه گذاری در این بازار، از طریق خرید و فروش سهام شرکت ها و سایر انواع اوراق بهادار کردیم تا رهگذران علاقمندان به فعالیت در این عرصه بتوانند به اطلاعات مفید و لازم دست پیدا کنند. در مقالات بعدی توضیحات بیشتر و مکمل تری را در مورد تاریخچه پیداش بورس در ایران و جهان را پیگیری خواهیم کرد.